(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
10.1. అధ్యాయః 001
Mahabharata - Sauptika Parva - Chapter Topics
సంజయధృతరాష్ట్రయోః సంలాపః॥ 1 ॥
ద్రౌణికృపకృతవర్మభిర్వనమధ్యమేత్య న్యగ్రోధస్యాధస్తాదుపవేశనం॥ 2 ॥
తత్ర రాత్రౌ ఘూకేన బహుకాకావధదర్శినా ద్రౌణినా తద్వత్స్వేనాపి పాండవవధనిర్ధారణం॥ 3 ॥
తతః కృపకృతవర్మాణౌ సముద్బౌధ్య స్వకర్తవ్యకథనప్రార్థనా॥ 4 ॥
Mahabharata - Sauptika Parva - Chapter Text

శ్రీవేదవ్యాసాయ నమః। 10-1-0x(5260)(63944)
నారాయణం నమస్కృత్య నరం చైవ నరోత్తమం।
దేవీం సరస్వతీం వ్యాసం తతో జయముదీరయేత్॥ 10-1-1(63945)
సంజయ ఉవాచ। 10-1-1x(5261)
తతస్తే సహితాః సర్వే ప్రయాతా దక్షిణాముఖాః।
ఉపాస్తమయవేలాయాం శిబిరాభ్యాశమాగతాః॥ 10-1-1(63946)
విముచ్య వాహాంస్త్వరితా భీతాః సమనుబోధనాత్।
గహనం దేశమాసాద్య ప్రచ్ఛన్నా న్యవిశంత తే॥ 10-1-2(63947)
సేనానివేశమభితో నాతిదూరమవస్థితాః।
[నికృత్తా నిశితైః శస్త్రైః సమంతాత్క్షతవిక్షతాః।]
దీర్ఘముష్ణం చ నిఃశ్వస్య పాండవానన్వచింతయన్॥ 10-1-3(63948)
శ్రుత్వా చ నినదం ఘోరం పాండవానాం జయైషిణాం।
అనుసారభయాద్భీతాః ప్రాఙ్ముఖాః ప్రాద్రవన్పునః॥ 10-1-4(63949)
తే ముహూర్తాత్తతో గత్వా శ్రాంతవాహా పిపాసితాః।
నామృష్యంత మహేష్వాసాః క్రోధామర్షవశంగతాః॥ 10-1-5(63950)
రాజ్ఞో వధేన సంతప్తా ముహూర్తం సమవస్థితాః॥ 10-1-6(63951)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 10-1-7x(5262)
అశ్రద్ధేయమిదం కర్మ కృతం మీమేన సంజయ।
యత్స నాగాయుతప్రాణః పుత్రో మమ నిపాతితః॥ 10-1-7(63952)
అవధ్యః సర్వభూతానాం వజ్రసంహననో యువా।
పాండవైః సమరే పుత్రో నిహతో మమ నిపాతితః॥ 10-1-8(63953)
న దిష్టమభ్యతిక్రాంతుం శక్యం గావల్గణే నరైః।
యత్సమేత్య రణే పార్థైః పుత్రో మమ నిపాతితః॥ 10-1-9(63954)
అద్రిసారమయం నూనం హృదయం మమ సంజయ।
హతం పుత్రశతం శ్రుత్వా యన్న దీర్ణం సహస్రధా॥ 10-1-10(63955)
కథం హి వృద్ధమిథునం హతపుత్రం భవిష్యతి।
న హ్యహం పాండుపుత్రస్య విషయే వస్తుముత్సహే॥ 10-1-11(63956)
కథం రాజ్ఞః పితా భూత్వా స్వయం రాజా చ సంజయ।
ప్రేష్యభూతః ప్రవర్తేయం పాండవేయస్య శాసనాత్॥ 10-1-12(63957)
ప్రభుజ్య పృథివీం సర్వాం స్థితా మూర్ధని సంజయ।
కథమద్య భవిష్యామి శ్రోతుం శక్ష్యామి సంజయ। 10-1-13(63958)
యేన పుత్రశతం పూర్ణమేకేన నిహతం మమ॥
కృతం సత్యం వచస్తస్య విదురస్య మహాత్మనః। 10-1-14(63959)
అకుర్వతా వచస్తస్య మమ పుత్రేణ సంజయ॥
అధర్మేణ హతే తాత పుత్రే దుర్యోధనే మమ। 10-1-15(63960)
కృతవర్మా కృపో ద్రౌణిః కిమకుర్వత సంజయ॥ 10-1-16(63961)
సంజయ ఉవాచ। 10-1-17x(5263)
గత్వా తు తావకా రాజన్నాతిదూరం మనస్వినః।
అపశ్యంత వనం ఘోరం నానాద్రుమలతావృతం॥ 10-1-17(63962)
తే ముహూర్తం తు విశ్రంయ లబ్ధతోయైర్హయోత్తమైః।
సూర్యాస్తమయవేలాయాం కౌరవేయస్య శాసనాత్॥ 10-1-18(63963)
నానామృగగణైర్జుష్టం నానాపక్షిభిరాకులం।
నానాద్రుమలతాచ్ఛన్నం నానావ్యాలనిషేవితం॥ 10-1-19(63964)
నానాతోయసమాకీర్ణైస్తటాకైరుపశోభితం।
పద్మినీశతసంఛన్నం నీలోత్పలసమాయుతం॥ 10-1-20(63965)
ప్రవిశ్య తద్వనం ఘోరం వీక్షమాణాః సమంతతః।
శాఖాసహస్రసంఛన్నం న్యగ్రోధం దదృశుస్తతః॥ 10-1-21(63966)
ఉపేత్య తు తదా రాజన్న్యగ్రోధం తే మహారథాః।
దదృశుర్ద్విపదాం శ్రేష్ఠాః శ్రేష్ఠం తం వై వనస్పతిం॥ 10-1-22(63967)
తేఽవతీర్య రథేభ్యశ్చ విప్రముచ్య చ వాజినః।
ఉపస్పృశ్య యథాన్యాయం సంధ్యామన్వాసత ప్రభో॥ 10-1-23(63968)
తతోఽస్తం పర్వతశ్రేష్ఠమనుప్రాప్తే దివాకరే।
సర్వస్య జగతో ధాత్రీ శర్వరీ ప్రత్యపద్యత॥ 10-1-24(63969)
గ్రహనక్షత్రతారాభిః ప్రకీర్ణాభిరలంకృతం।
నభోంఽశుకమివాభాతి ప్రేక్షణీయం సమంతతః॥ 10-1-25(63970)
ఇచ్ఛయా తే ప్రవల్గంతి యే సత్వా రాత్రిచారిణః।
దివాచరాశ్చ యే సత్వాస్తే నిద్రావశమాగతాః॥ 10-1-26(63971)
రాత్రించరాణాం సత్వానాం నినాదోఽభూత్సుదారుణః।
క్రవ్యాదాశ్చ ప్రముదితా ఘోరా ప్రాప్తా చ శర్వరీ॥ 10-1-27(63972)
తస్మిన్రాత్రిముఖే ఘోరే దుఃఖశోకసమన్వితాః।
కృతవర్మా కృపో ద్రౌణిరుపోపవివిశుః సమం॥ 10-1-28(63973)
ఉపోపవిష్టాః శోచంతో న్యగ్రోధస్య సమీపతః।
తమేవార్థమతిక్రాంతం కురుపాండవయోః క్షయం॥ 10-1-29(63974)
నిద్రయా చ పరీతాంగా నిషేదుర్ధరణీతలే।
శ్రమేణ సుదృఢం యుక్తా విక్షతా వివిధైః శరైః॥ 10-1-30(63975)
తతో నిద్రావశం ప్రాప్తౌ కృపభోజౌ మహాబాలౌ।
సుఖోచితావదుఃఖార్హౌ నిషణ్ణౌ ధరణీతలే॥ 10-1-31(63976)
తౌ తు సుప్తౌ మహారాజ తస్మిందేశే మహారథౌ।
[మహార్హశయనోపేతౌ భూమావేవ హ్యనాథవత్॥] 10-1-32(63977)
క్రోధామర్షవశం ప్రాప్తో ద్రోణపుత్రస్తు భారత।
న వై స్మ స జగామాథ నిద్రాం సర్ప ఇవ శ్వసన్॥ 10-1-33(63978)
న లేభే స తు నిద్రాం వై దహ్యమానోఽతిమన్యునా।
వీక్షాంచక్రే మహాబాహుస్తద్వనం ఘోరదర్శనం॥ 10-1-34(63979)
వీక్షమాణో వనోద్దేశం నానాసత్వైర్నిషేవితం।
అపశ్యత మహాబాహుర్న్యగ్రోధం వాయసావృతం॥ 10-1-35(63980)
తత్ర కాకసహస్రాణి తాం నిశాం పర్యణామయన్।
సుఖం స్వపంతః కౌరవ్య పృథక్పృథగుపాశ్రయాః॥ 10-1-36(63981)
సుప్తేషు తేషు కాకేషు విస్రబ్ధేషు సమంతతః।
సోఽపశ్యత్సహసా యాంతములూకం ఘోరదర్శనం॥ 10-1-37(63982)
మహాస్వనం మహాకాయం హర్యక్షం బభ్రుపింగలం।
సుతీక్ష్ణఘోణానఖరం సుపర్ణమివ వేగితం॥ 10-1-38(63983)
సోఽథ శబ్దం మృదుం కృత్వా లీయమాన ఇవాణ్·డజః।
న్యగ్రోధస్య తతః సాఖాం పాతయామాస భారత॥ 10-1-39(63984)
సన్నిపత్య తు శాఖాయాం న్యగ్రోధస్య విహంగమః।
సుప్తాంజఘాన విస్రబ్ధాన్వాయసాన్వాయసాంతకః॥ 10-1-40(63985)
కేషాంచిదచ్ఛినత్పక్షాఞ్శిరాంసి చ చకర్త హ।
చరణాంశ్చైవ కేషాంచిద్బభంజ చరణాయుధః॥ 10-1-41(63986)
క్షణేనాఘ్నత్స బలవాన్యేఽస్య దృష్టిపథే స్థితాః॥ 10-1-42(63987)
తేషాం శరీరావయవైః శరీరైశ్చ విశాంపతే।
న్యగ్రోధమండలం సర్వం సంఛన్నం పర్వతోపమం॥ 10-1-43(63988)
తాంస్తు హత్వా తతః కాకాన్కౌశికో ముదితోఽభవత్।
ప్రతికృత్య యథాకామం శత్రూణాం శత్రుసూదనః॥ 10-1-44(63989)
తద్దృష్ట్వా తాదృశం కర్మ కౌశికేన కృతం నిశి।
తద్భావే కృతసంకల్పో ద్రౌణిరేకోఽన్వచింతయత్॥ 10-1-45(63990)
ఉపదేశః కృతోఽనేన పక్షిణా మమ సంయుగే।
శత్రూణాం క్షపణం యుక్తం ప్రాప్తః కాలశ్చ మే మతః॥ 10-1-46(63991)
నాద్య శక్యం మయా హంతుం పాండవా జితకాశినః।
బలవంతః కృతోత్సాహా లబ్ధలక్షాః ప్రహారిణః॥ 10-1-47(63992)
రాజ్ఞః సకాశే తేషాం చ ప్రతిజ్ఞాతో వధో మయా।
పతంగాగ్నిసమాం వృత్తిమాస్యాయాత్మవినాశినీం॥ 10-1-48(63993)
న్యాయతో యుధ్యమానస్య ప్రాణత్యాగో న సంశయః।
ఛద్మనా తు భవేత్సిద్విః శత్రూణాం చ క్షయో మహాన్॥ 10-1-49(63994)
తత్ర సశయితాదర్థాద్యోఽర్థో నిఃసంశయో భవేత్।
తం జనా బహుమన్యంతే యేఽర్థశాస్త్రవిశారదాః॥ 10-1-50(63995)
యచ్చాప్యత్ర భవేత్కార్యం గర్హితం లోకనిందితం।
కర్తవ్యం తన్మనుష్యేణ క్షత్రధర్మేణ వర్తతా॥ 10-1-51(63996)
నిందితాని చ కర్మాణి కుత్సితాని పదేపదే।
సోపధాని కృతాన్యేవ పాండవైరకృతాత్మభిః॥ 10-1-52(63997)
అస్మిన్నర్థే పురా గీతాః శ్రూయంతే ధర్మవిత్తమైః।
శ్లోకా న్యాయమవేక్షద్భిస్తత్త్వార్థాస్తత్త్వదర్శిభిః॥ 10-1-53(63998)
పరిశ్రాంతే విదీర్ణే వా భుంజానే వాఽపి శత్రుభిః।
ప్రస్థానే వా ప్రవేశే వా ప్రహర్తవ్యం రిపోర్బలం॥ 10-1-54(63999)
నిద్రార్తమర్ధరాత్రే చ తథా నష్టప్రణాయకం।
భిన్నయోధం బలం యచ్చ ద్విధా యుక్తం చ యద్భవేత్॥ 10-1-55(64000)
ఇత్యేవం నిశ్చయం చక్రే సుప్తానాం నిశి మారణే।
పాండూనాం సహ పాంచాలైర్ద్రోణపుత్రః ప్రతాపవాన్॥ 10-1-56(64001)
స క్రూరాం మతిమాస్థాయ వినిశ్చిత్య ముహుర్ముహుః।
సుప్తౌ ప్రాబోధయత్తౌ తు మాతులం భోజమేవ చ॥ 10-1-57(64002)
తౌ ప్రబుద్ధౌ మహాత్మానౌ కృపభోజౌ మహాబాలౌ।
నోత్తరం ప్రతిపద్యేతాం తత్ర యుక్తం హియా వృతౌ॥ 10-1-58(64003)
స ముహూర్తమివ ధ్యాత్వా తావుభౌ వాక్యమబ్రవీత్॥ 10-1-59(64004)
హతో దుర్యోధనో రాజా ఏకవీరో మబాహలః।
యస్యార్థే వైరమస్మాభిరాసక్తం పాండవైః సహ॥ 10-1-60(64005)
ఏకాకీ బహుభిః క్షుద్రైరాహవే శుద్ధవిక్రమః।
పాతితో భీమసేనేన ఏకాదశచమూపతిః॥ 10-1-61(64006)
వృకోదరేణ క్షుద్రేణ సునృశంసమిదం కృతం।
మూర్ధాభిషిక్తస్య శిరః పాదేన పరిమృద్గతా॥ 10-1-62(64007)
వినర్దంతి చ పాంచాలాః క్ష్వేలంతి చ హసంతి చ।
ధమంతి శంఖాఞ్శతశో హృష్టా ఘ్నంతి చ దుందుభీన్॥ 10-1-63(64008)
వాదిత్రఘోషస్తుములో విమిశ్రః శంఖనిఃస్వనైః।
అనిలేనేరితో ఘోరో దిశః పూరయతీవ హ॥ 10-1-64(64009)
అశ్వానాం హేషమాణానాం గజానాం చైవ బృంహతాం।
సింహనాదశ్చ శూరాణాం శ్రూయతే సుమహానయం॥ 10-1-65(64010)
దిశం ప్రాచీం సమాశ్రిత్య హృష్టానాం గచ్ఛతాం భృశం।
రథనేమిస్వనాశ్చైవ శ్రూయంతే రోమహర్షణాః॥ 10-1-66(64011)
పాండవైర్ధార్తరాష్ట్రాణాం యదిదం కదనం కృతం।
వయమేవ త్రయః శిష్టా అస్మిన్మహతి వైశసే॥ 10-1-67(64012)
కేచిన్నాగశతప్రాణాః కేచిత్సర్వాస్త్రకోవిదాః।
నిహతాః పాండవైర్యస్మిన్మన్యే కాలస్య పర్యయం॥ 10-1-68(64013)
ఏవమేతేన భావ్యం హి నూనం కార్యేణ తత్త్వతః।
యథా హ్యస్యేదృశీ నిష్ఠా కృతే యత్నేఽపి దుష్కరే॥ 10-1-69(64014)
భవతోస్తు యది ప్రజ్ఞా న మోహాదపచీయతే।
వ్యసనేఽస్మిన్మహత్యర్థే యన్నః శ్రేయస్తదుచ్యతాం॥ ॥ 10-1-70(64015)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే సౌప్తికపర్వణి ప్రథమోఽధ్యాయః॥ 1 ॥

Mahabharata - Sauptika Parva - Chapter Footnotes
10-1-1 తతః దుర్యోధనేన సైనాపత్యేఽశ్వత్థాంనోఽభిషేకానంతరం తే అశ్వత్థామకృపాచార్యకృతవర్మాణః॥
10-1-2 శిబిరనికటస్థం దేశం ఆసాద్య వాహాన్విముచ్య న్యవిశంతేతి యోజనా॥
10-1-4 అనుసారః పృష్ఠగమనం। ప్రాద్రవన్నితి పునర్వాహాన్యోజయిత్వేతి గంయతే॥
10-1-6 రాజ్ఞో దుర్యోధనస్య॥
10-1-20 నానాపుష్పోపశోభితమితి ఝ.పాఠః॥
10-1-23 అన్వాసత ఉపాసితవంతః॥
10-1-25 అంశుకం వస్త్రం॥
10-1-32 శయనోపేతౌ ప్రాగితి శేషః॥
10-1-36 పర్యణామయన్ పరిణీతవంత ఆసన్॥
10-1-38 హర్యక్ష్యం హరిన్మణినిభలోచనం। షాణా నాసా॥
10-1-1 ప్రథమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.